Gofynnon Ni, Dwedoch Chi, Gwnaethom Ni

Gofynnon ni sut y dylem olrhain, gwerthuso ac adrodd ar gynnydd.

Fe wnaethon ni rannu'r problemau rheoli dŵr sylweddol yr ydym yn credu sy'n effeithio ar Ardaloedd Basnau Afonydd Gorllewin Cymru, Dyfrdwy a rhannau Cymru o Afon Hafren a gofyn a ydych chi'n cytuno â nhw.

Fe wnaethon ni rannu ein hadroddiad cwmpasu drafft ar gyfer yr Asesiad Amgylcheddol Strategol (AAS) a'n dull o Asesu'r Effaith ar Iechyd (AEI) a gofyn a ydych chi'n cytuno â'r meini prawf asesu ac a oes unrhyw wybodaeth ychwanegol y dylid ei chynnwys.

Gofynnon ni am ein Map Stori ac a oeddech chi'n meddwl ei fod yn ddefnyddiol.

Hoffem fynegi ein diolch i'r 54 o sefydliadau ac unigolion a ymatebodd i'r ymgynghoriad.

Olrhain, gwerthuso ac adrodd

Un o'r meysydd allweddol yr oedd ymatebwyr yn dymuno gweld newid ynddo oedd olrhain ac adrodd ar newid ar raddfa cyrff dŵr. Dywedoch chi eich bod chi'n meddwl y dylid blaenoriaethu hyn yn glir. Roedd themâu hefyd ynghylch adrodd ar gynnydd dros amser, yr angen am dargedau mesuradwy mwy penodol sy'n cyd-fynd â metrigau Rheoliadau'r Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr. Dylai fod mwy o atebolrwydd am gyflawni camau gweithredu.

Tynnodd yr ymatebwyr sylw at y ffaith y dylai penderfyniadau gael eu llywio gan dystiolaeth gadarn sy'n deillio o fonitro o ansawdd uchel. Dywedoch chi hefyd y dylai'r wybodaeth hon fod yn fwy hygyrch i bobl nad ydynt yn arbenigwyr. Cynigiodd rhai ymatebwyr gymryd rhan mewn grwpiau rhanddeiliaid, a chynnal gwaith monitro gwyddoniaeth dinasyddion.

Rhaglen o Fesurau (PoM)

Cyflwynodd llawer ohonoch awgrymiadau ar gyfer y rhaglen o fesurau. Roedd y rhain yn cynnwys mynd i'r afael â llawer o'r materion mawr a nodwyd yn y Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd megis newid hinsawdd, rheoli defnydd tir, dŵr gwastraff, adfer afonydd, effeithlonrwydd dŵr, llygredd dŵr mwyngloddiau, heriau i'n hamgylchedd morol a chemegau.

Problemau Rheoli Dŵr Sylweddol

Roedd y rhan fwyaf o’r ymatebwyr yn cytuno â’r heriau a nodwyd yn yr ymgynghoriad. Fe wnaethoch chi dynnu sylw at bryderon, llawer o'r rhain yn ymwneud ag effeithiau dŵr gwastraff a gorlifoedd storm, ffermio, coedwigaeth, cemegau, pysgodfeydd a lefelau uwch o faetholion. Ar y cyfan, roeddech chi’n croesawu cynnwys pwysau ychwanegol fel lefelau uwch o faetholion a chemegau, ond roedd pryderon hefyd bod hyn yn cymysgu hierarchaethau ffynonellau a phwysau.

Cytunai’r rhan fwyaf o'r ymatebwyr fod yr argyfyngau hinsawdd a natur yn bryderon, ond awgrymon nhw y dylid integreiddio newid hinsawdd yn benodol ar draws Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd ac na ddylid ei ddefnyddio fel rheswm dros ystyried bod mesurau'n anymarferol yn dechnegol.

Dywedoch chi na ddylid gwneud gwaith mewn modd ynysig, mae cysylltiadau rhwng y problemau a welir yn ein dyfroedd. Mae hefyd yn angenrheidiol gweithio mewn partneriaeth i wella ein dyfroedd.

Ymatebion i Asesiad Amgylcheddol Strategol ac Asesiad o’r Effaith ar Iechyd

Ymatebodd rhanddeiliaid gyda chefnogaeth i'r fframwaith AAS arfaethedig a bod AAS ac AEI yn cael eu cynnal. Roedd pryder ynghylch y diffyg manylion yn y dull gweithredu ar gyfer hyn o ystyried adolygiad y Comisiwn Dŵr Annibynnol a dyfarniad Upper Costa Beck (dyfarniad yr Uchel Lys ar Gymdeithas Pysgodfa Pickering), R (Ar Gais) v Asiantaeth yr Amgylchedd [2023].

Yn ôl ymatebion rhanddeiliaid eraill, roedd yr adroddiadau Cwmpasu drafft yn hir, yn gymhleth ac yn anodd eu deall. Roedd pryder gan randdeiliaid ynghylch yr ystyriaeth o gemegau a llygredd carthffosiaeth yn yr amgylchedd dŵr sy'n effeithio ar fywyd gwyllt a phobl. Roedd ffocws cryf yn yr ymatebion ar ansawdd dŵr gwael a mynediad gwael at yr amgylchedd dŵr, gan effeithio ar iechyd a lles pobl a chymunedau.

Roedd cydnabyddiaeth hefyd o'r heriau a achosir gan newid hinsawdd i'r amgylchedd dŵr, yn enwedig adnoddau dŵr gan gynnwys cyflenwadau dŵr preifat.

Roedd rhai rhanddeiliaid yn dadlau dros y dull seiliedig ar ddalgylchoedd i sicrhau cysylltedd cynefinoedd, dull seiliedig ar natur a gwydnwch ecosystemau wrth gefnogi canlyniadau Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd. Awgrymwyd hefyd y dylai partneriaid gydlynu rhaglenni seilwaith i greu ymyriadau mwy cynaliadwy, effeithiol a chost-effeithlon.

Map Stori

Cafodd y Map Stori a ddatblygwyd gennym i ategu'r ymgynghoriad dderbyniad da, ond gellid ei gryfhau i wella hygyrchedd ac ymgysylltiad, gwella defnyddioldeb, darparu tystiolaeth gliriach a mwy tryloyw (gan gynnwys tueddiadau, dosraniad ffynonellau a hyder o ran data), cysylltiad gwell rhwng pwysau a chamau gweithredu, a chynnig mwy o gyd-destun ar lefel dalgylch.

Bydd ymatebion i'r ymgynghoriad hwn yn bwydo i'n dull gweithredu ar gyfer Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd Cylch 4. Cyhoeddir y cynlluniau drafft ddiwedd mis Tachwedd 2026.

Olrhain, gwerthuso ac adrodd

Byddwn yn adeiladu ar Adolygiad Cynnydd Interim y Rhaglen o Fesurau a gyhoeddwyd gennym yn 2025 ac ochr yn ochr â'r adborth a dderbyniwyd yn sicrhau ein bod yn rhannu mwy o'r gwaith hwn ar gyfer y Cynllun Rheoli Basn Afon nesaf. Gyda ffocws penodol ar sut y gall cynnydd fod yn fwy hygyrch i gynulleidfa ehangach, gan ddefnyddio metrigau adrodd a chytuno ar amlder diweddariadau a gweld sut y gallwn wella cyfathrebu ar hyn. Byddwn yn gweithio gydag eraill i lywio cynnydd a dealltwriaeth o faterion. Gwneir ymdrech i ddod o hyd i ffyrdd o integreiddio data gwyddoniaeth dinasyddion yn well i gefnogi hyn.

Rhaglen o Fesurau

Defnyddiwyd yr awgrymiadau a gyflwynwyd i'n helpu i ddiweddaru ein Rhaglen o Fesurau a fydd yn cael ei nodi'n fanylach yn y Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd drafft yn ddiweddarach yn 2026. Yn ogystal â'ch awgrymiadau ar fesurau penodol, mae rhai o'ch ymatebion wedi tynnu sylw at y ffaith bod gennym fwy i'w wneud o hyd i wella ein naratif ategol ac edrych ar sut mae'r wybodaeth hon yn cael ei chyfleu i ystod eang o randdeiliaid.

Problemau Rheoli Dŵr Sylweddol

Roedden ni’n teimlo bod y pryderon a amlygwyd gan yr ymatebwyr yn cyd-fynd â’r categorïau a rannwyd gennym ni drwy’r ymgynghoriad. Er ein bod yn ei chael hi'n ddefnyddiol categoreiddio'r materion, rydym yn deall eu bod yn gysylltiedig â'i gilydd a byddwn yn sicrhau bod hyn yn cael ei gynnwys. Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid i ddatrys y problemau sy'n wynebu ein dyfroedd.

Rydym wedi mynd i'r afael â phryderon bod gorgyffwrdd rhwng rhai categorïau a byddwn yn arddangos y problemau rheoli dŵr sylweddol mewn Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd fel ffynonellau, pwysau a materion trawsbynciol.

Ymatebion i Asesiad Amgylcheddol Strategol ac Asesiad o’r Effaith ar Iechyd

Mae’r adroddiadau cwmpasu AAS wedi'u diwygio yn sgil sylwadau a dderbyniwyd a bydd hyn yn bwydo i gam asesu'r AASau a'r AEI o'r cynlluniau drafft. Bydd yr Adroddiadau Amgylcheddol a fydd yn cyd-fynd â chyhoeddiad drafft y Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd yn crynhoi'r ymatebion a dderbyniwyd a sut rydym wedi gweithredu arnynt.

Wrth i ni ddatblygu ein dulliau ar gyfer yr asesiadau AAS, AEI a Rheoliadau Cynefinoedd (ARhC), rydym yn parhau i drafod ac ymgysylltu ag ymgyngoreion statudol i sicrhau bod yr asesiadau effaith yn briodol ar gyfer y Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd drafft sy'n cael eu datblygu.

Mae effeithiau ansawdd dŵr gwael ar iechyd a lles pobl a mynediad at amgylcheddau naturiol yn cael eu hystyried drwy'r AAS a'r AEI a byddant yn cael eu defnyddio i asesu effeithiau mesurau'r Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd ar ansawdd dŵr, iechyd a mynediad, yn ogystal â goblygiadau amgylcheddol ehangach. Bydd yr AAS a'r AEI hefyd yn nodi cyfleoedd i sicrhau manteision i bobl a'r amgylchedd. Bydd natur strategol yr Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd a'r asesiadau yn hwyluso’r broses o nodi dulliau seiliedig ar ddalgylchoedd a chyfleoedd ar gyfer integreiddio a chydweithio rhwng partneriaid.

Map Stori

Rydym yn croesawu'r adborth hwn a byddwn yn ei ddefnyddio i lywio datblygiad parhaus Mapiau Stori yn y dyfodol. Byddwn yn archwilio cyfleoedd i wella hygyrchedd a defnyddioldeb, cryfhau tryloywder tystiolaeth a sut y caiff ei chyflwyno, gwella cysylltiadau rhwng pwysau sylweddol ar reoli dŵr a'r Rhaglen o Fesurau, ac ymgorffori gwybodaeth gyd-destunol gliriach i gefnogi dealltwriaeth ac ymgysylltiad.

Gofynnwyd am eich sylwadau ar Gynllun Adnoddau Coedwig Gethin, Ystad Allen ac Ynysowen. Mae’r Cynllun Adnoddau Coedwig yn gynllun lefel uchel sy’n pennu gwaith rheoli cyffredinol y coetiroedd, gan gyflwyno’r amcanion hirdymor ar gyfer pob coetir (er enghraifft adfer coetir hynafol, rheoli coetir brodorol, neu waith rheoli coedwigaeth safonol), a’r ymagwedd gyffredinol at unrhyw ailstocio, er enghraifft o ran rhywogaethau llydanddail brodorol neu goed conwydd. Ond nid yw’r cynllun yn ymdrin â gwaith rheoli penodol yr ystad o ddydd i ddydd. Ein Tîm Rheoli Tir a Gweithrediadau Coedwig sy’n gwneud hyn, ac mae eu gwaith yn helpu i lywio’r cynllun.

Lefel gymharol isel o ymatebion a gawsom i’r ymgynghoriad hwn gyda dim ond 11 o bobl/sefydliadau yn rhoi o’u hamser i gynnig sylwadau trwy ein porth Citizen Space ar-lein neu’n uniongyrchol trwy e-bost. Daeth tua 17 aelod o’r cyhoedd neu sefydliad lleol i siarad â ni yn ein sesiynau galw heibio wyneb yn wyneb. Diolch i bawb a roddodd o’u hamser i ymateb, gan fod eich adborth yn cael ei werthfawrogi’n fawr.

Roedd cefnogaeth eang i’r nodau o leihau ein gwaith llwyrgwympo yn y cynllun hwn a dal ati i reoli ac adfer llecynnau o goetir hynafol ac ardaloedd glannau afonydd. Roedd llawer o’r ymatebion a gawsom wyneb yn wyneb yn ein sesiynau galw heibio neu ar-lein yn sôn am ddefnyddio’r coedwigoedd ar gyfer cerdded a beicio mynydd, sy’n dangos pa mor bwysig yw’r coedwigoedd hyn fel adnodd a chyfle i gysylltu â natur yn yr ardal hon.

Cawsom rai ymatebion yn pryderu ynghylch ymddygiadau gwrthgymdeithasol, gyda thipio anghyfreithlon, sbwriel a cherbydau modur anghyfreithlon oddi ar y ffordd yn y goedwig yn cael eu hadrodd. Mae’n bwysig i ni eich bod yn dal ati i roi gwybod i ni am dipio anghyfreithlon a digwyddiadau oddi ar y ffordd fel y gellir delio â nhw. Dylid rhoi gwybod am dipio anghyfreithlon ar ein tir i’r llinell ddigwyddiadau 24/7 neu drwy’r ffurflen ar-lein yma Cyfoeth Naturiol Cymru / Rhoi gwybod am ddigwyddiad amgylcheddol neu drwy ffonio 0300 065 3000. Mae hyn yn caniatáu i’r timau lleol drefnu i gasglu tystiolaeth a chlirio’r gwastraff a dipiwyd. Os nad yw’r tipio anghyfreithlon o fewn coedwig rydyn ni’n ei rheoli, rhaid rhoi gwybod am hyn i’r Awdurdod Lleol perthnasol.

Dylid rhoi gwybod am yrru oddi ar y ffordd yn anghyfreithlon drwy rif 101 yr ​​heddlu. Mae’r adroddiadau hyn yn hanfodol bwysig er mwyn casglu tystiolaeth a gwybodaeth er mwyn targedu adnoddau yn y dyfodol yn y lleoliadau cywir.

Soniodd yr ymatebion hefyd am bwysigrwydd ein hamgylcheddau naturiol a hanesyddol fel ein coetir hynafol, hen waliau cerrig, carneddau a bywyd gwyllt.

Mae’r holl sylwadau wedi cael eu trosglwyddo a’u trafod gyda’r timau lleol perthnasol.

Rydym yn cydnabod bod rhai mathau o bwysau hamdden yn bryder ac rydym yn gweithio’n galed i annog hamdden gyfrifol. Roedd adnewyddu’r Cynllun Adnoddau Coedwig yn cynnwys Amcan i weithio gyda phartneriaid, fel yr heddlu, i atal ymddygiad gwrthgymdeithasol fel beiciau oddi ar y ffordd anghyfreithlon a thipio anghyfreithlon – dyma pam mae eich adroddiadau mor bwysig i ni fel y gallwn ddeall y meysydd blaenoriaeth i ganolbwyntio arnynt yn ein coedwigoedd.

Rydym yn cydnabod pwysigrwydd yr amgylchedd hanesyddol o fewn ardal y cynllun a’i hen waliau cerrig, carneddau a ffermydd niferus yn ogystal â hanes diwydiannol mwy diweddar, a byddwn yn dal ati i amddiffyn hyn. Rydym wedi cynnwys Amcan yn y cynllun adnewyddedig i Warchod yr Amgylchedd Hanesyddol. Mae pob un o fapiau’r cynllun yn dangos ble rydym wedi cytuno ar fannau agored o amgylch henebion cofrestredig fel y cytunwyd gyda CADW ac rydym yn gweithio’n agos gyda nhw ar gynlluniau rheoli ar gyfer y safleoedd hyn. Rydym hefyd mewn cysylltiad rheolaidd â Heneb i gadw ein cofnodion yn gyfredol ar bob nodwedd archaeolegol arall y mae angen ei diogelu.

Rydym yn deall pa mor bwysig yw amgylchedd ein coedwig i fywyd gwyllt, rhywfaint ohono’n brin ac o dan fygythiad. Mae gennym gynlluniau i wella cynefinoedd ymhellach dros y 10 mlynedd nesaf er budd rhai o’r rhywogaethau mwy prin a dan fygythiad, a fydd hefyd yn arwain at fanteision dilynol i lu o rywogaethau eraill.

 

Gofynnon ni am eich sylwadau chi ar Gynllun Adnoddau Coedwig Caio. Mae’r Cynllun Adnoddau Coedwig yn gynllun lefel uchel sy’n pennu rheolaeth gyffredinol y coetiroedd, gan nodi’r amcanion hirdymor ar gyfer pob coetir (adfer coetir hynafol, rheoli coetir brodorol, neu reoli coedwigaeth safonol, er enghraifft), a’r dull cyffredinol o ailstocio, megis gyda rhywogaethau llydanddail neu gonifferaidd brodorol. Fodd bynnag, nid yw’r cynllun yn nodi’r rheolaeth ddyddiol benodol ar yr ystad. Darperir hyn gan ein Tîm Rheoli Tir a’n Tîm Gweithrediadau Coedwigoedd. Mae’r cynllun yn llywio gwaith y timau hynny.

Cawsom lefel gymedrol o ymatebion i’r ymgynghoriad hwn gydag 11 o bobl / sefydliadau yn cymryd yr amser i ddarparu sylwadau trwy ein porth Citizen Space ar-lein neu’n uniongyrchol trwy e-bost. Bu ein digwyddiad galw heibio wyneb yn wyneb yn boblogaidd iawn gyda thros 20 aelod o’r cyhoedd yn dod i siarad â ni. Mae hyn yn dangos faint y mae pobl yn gwerthfawrogi Coedwig Caio a’r blociau cyfagos sy’n ffurfio Cynllun Adnoddau Coedwig Caio. Diolch i bawb a gymerodd yr amser i ymateb.

Roedd cefnogaeth eang i’r nodau i barhau i adfer a rheoli coetiroedd a mawndiroedd hynafol ar yr ystad, a gwella bioamrywiaeth ac ardaloedd glannau afonydd.

Cawsom rai ymatebion yn nodi pryderon ynghylch cynnal a chadw llwybrau troed a darparu llwybrau marchogaeth o fewn Cynllun Adnoddau Coedwig Caio. Codwyd pryderon hefyd ynghylch enwau lleoedd hanesyddol a diffyg manylion yn yr amcanion.

Roedd rhywfaint o anfodlonrwydd ynghylch faint o faeddu gan gŵn a oedd yn digwydd ar rai o’r safleoedd, a phroblemau gyda ffensys ffiniau.

Rydym wedi ystyried y sylwadau a ddaeth i law ac maent wedi cael eu rhannu â thimau perthnasol o fewn Cyfoeth Naturiol Cymru fel y gellir gweithredu arnynt neu eu cofnodi, lle bo modd, i’w hystyried ar gyfer rheolaeth yn y dyfodol. Mae lefel y diddordeb yn y Cynllun Adnoddau Coedwig hwn yn dangos faint mae’r coetiroedd yn cael eu gwerthfawrogi yn lleol, a gan ymwelwyr, ar gyfer hamdden ac iechyd a llesiant, sy’n rhywbeth yr ydym am ei gynnal a’i annog.

Lle nad yw geiriad yn yr amcanion wedi bod yn glir, rydym wedi ceisio newid hyn, er enghraifft gan gynnwys cyfeirio at y wiwer goch a’r bele, sy’n rhywogaethau pwysig i’w hystyried yn y cynllun hwn.  Rydym wedi diwygio ein hamcan o amgylch hamdden a mynediad i gynnwys dilyn y Cynllun Gwella Hawliau Tramwy i ddangos ymrwymiad i weithio gyda’r awdurdod lleol a’r fforwm mynediad lleol ar fynediad yn ein coedwigoedd.

Rydym yn sylweddoli bod pwysau hamdden penodol sy’n destun pryder, ac rydym yn gweithio’n galed i newid hyn ac annog gweithgareddau hamdden cyfrifol. Bydd ein tîm rheoli tir lleol yn edrych ar ble y gallwn wella arwyddion o amgylch y cod cefn gwlad a baw cŵn.

Rydym yn derbyn y dylai teitlau ein mapiau adlewyrchu enwau hanesyddol y goedwig a’r ardal gyfagos, felly byddwn yn sicrhau bod ein mapiau terfynol yn adlewyrchu hyn.

Rydym yn ymwybodol bod problemau gyda rhai ffensys ffiniau, yn enwedig ar ôl stormydd gaeaf 2024 ac ar ddechrau 2025, ac rydym wedi bod yn gweithio’n galed i gysylltu â thirfeddianwyr a chael y rhain wedi’u trwsio lle mae’n dod o fewn ein cylch gwaith.

Rydym yn gweithio’n galed i gydbwyso’r gofynion ar Ystad Goetir Llywodraeth Cymru a’r tri amcan, fel y’u nodir yn Coetiroedd i Gymru: Strategaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer Coetiroedd a Choed (2018), eu bod yn darparu manteision i gymunedau, i fioamrywiaeth a’r amgylchedd, ac i’r economi. Rydym hefyd yn gweithio’n galed i ymdopi â’r heriau a ddaw yn sgil clefydau a stormydd sy’n effeithio ar wytnwch y coetiroedd.

Fe wnaethom ni ofyn am eich sylwadau ar Gynllun Adnoddau Coedwig Cwm Carn. Mae’r Cynllun Adnoddau Coedwig yn gynllun lefel uchel sy’n pennu gwaith rheoli cyffredinol y coetiroedd, gan gyflwyno’r amcanion hirdymor ar gyfer pob coetir (er enghraifft adfer coetir hynafol, rheoli coetir brodorol, neu waith rheoli coedwigaeth safonol), a’r ymagwedd gyffredinol at unrhyw ailstocio, er enghraifft o ran rhywogaethau llydanddail brodorol neu goed conwydd. Ond nid yw'r cynllun yn ymdrin â gwaith rheoli penodol yr ystad o ddydd i ddydd. Ein Tîm Rheoli Tir a Gweithrediadau Coedwig sy’n gwneud hyn, ac mae eu gwaith yn helpu i lywio’r cynllun.

Lefel gymharol isel o ymatebion a gawsom i'r ymgynghoriad hwn gyda 7 o bobl/sefydliadau yn gwneud amser i ddarparu sylwadau trwy ein porth Citizen Space ar-lein neu'n uniongyrchol trwy e-bost. Daeth 11 aelod o'r cyhoedd neu sefydliad lleol i siarad â ni yn ein digwyddiad galw heibio wyneb yn wyneb . Diolch i bawb a roddodd o’u hamser i ymateb.

Roedd cefnogaeth eang i'r amcanion i barhau i adfer a rheoli coetiroedd hynafol a gwella bioamrywiaeth ac ardaloedd torlannol.

Cawsom rai ymatebion lle’r oedd pryderon ynghylch ymddygiad gwrthgymdeithasol, diogelu nodweddion treftadaeth a chynnal a chadw llwybrau troed. Mynegwyd pryderon hefyd ynghylch cysylltedd ar gyfer bywyd gwyllt drwy'r dirwedd a cholli conwydd cynhyrchiol drwy ein hymdrechion adfer.

Roedd rhywfaint o anfodlonrwydd ynghylch y mapiau a sut i'w gweld a'u dehongli'n glir.

Rydym wedi rhoi sylw i’r sylwadau a dderbyniwyd ac maent wedi cael eu rhannu â thimau perthnasol o fewn Cyfoeth Naturiol Cymru fel y gellir, lle bo modd, eu gweithredu neu eu cofnodi i’w hystyried ar gyfer gwaith rheoli yn y dyfodol.

Rydym yn gweithio ar opsiynau amgen ar gyfer gweld ein mapiau ar-lein a gwell ffyrdd o ddefnyddio'r system sydd ar gael i ni ar hyn o bryd.

Mae ein Gweledigaeth Hirdymor yn dangos ble rydym yn bwriadu gwella cysylltedd ar gyfer bywyd gwyllt. Ein nod yw gwella ein hardaloedd o goetir torlannol a'u cysylltu â choetiroedd torlannol y tu allan i'n ffin. Byddwn yn parhau i adfer ein safleoedd coetir hynafol yn raddol o fewn amserlen y Cynllun Adnoddau Coedwig hwn a thu hwnt, er mwyn darparu cysylltedd y cynefin pwysig hwn ar gyfer amrywiaeth o fflora a ffawna. Bydd y cysylltedd hwn o fewn a thu allan i'r ffin lle rydym yn cysylltu â'r coetir a'r gwrychoedd brodorol sydd eisoes yn bodoli. Bydd prosiectau hefyd yn mynd rhagddynt ar raddfa lai lle bydd y timau lleol yn gwella cynefinoedd ar gyfer amrywiaeth o rywogaethau sy'n defnyddio ein coedwig.

Rydym yn sylweddoli bod yna rywfaint o bwysau yn sgil gweithgareddau hamdden sy’n peri pryder, ac rydym yn gweithio'n galed i newid hyn ac i annog gweithgareddau hamdden cyfrifol. Bydd ein tîm Rheoli Tir lleol yn parhau i weithio ar y materion hyn yn unol ag Amcan 2 y cynllun ar gyfer Hamdden a Llesiant.

Rydym yn derbyn y bydd ein cynlluniau hirdymor ar gyfer yr ardal Cynllun Adnoddau Coedwig hon yn gweld dirywiad graddol mewn conwydd cynhyrchiol. Fodd bynnag, ar lefel genedlaethol, rydym yn bwriadu cydbwyso hyn trwy reolaeth fwy dwys mewn ardaloedd priodol ac archwilio cyfleoedd ar gyfer cynhyrchu pren caled.

Rydym yn ymwybodol bod nifer o nodweddion treftadaeth o fewn y tir sydd yn ein gofal yma ac rydym yn sicrhau bod y rhain yn cael eu diogelu yn ystod gweithrediadau. Rydym mewn cysylltiad cyson â'r Ymddiriedolaeth Archaeolegol a CADW er mwyn diweddaru ein data nodweddion treftadaeth.

Rydym yn gweithio'n galed i gydbwyso'r gofynion ar Ystad Goetir Llywodraeth Cymru a'r tri amcan fel y cânt eu nodi yn Coetiroedd i Gymru: Strategaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer Coetiroedd a Choed (2018), eu bod yn darparu manteision i gymunedau, i fioamrywiaeth a'r amgylchedd, ac i'r economi. Rydym hefyd yn gweithio'n galed i ymdopi â'r heriau a ddaw yn sgil clefydau a stormydd sy'n effeithio ar wydnwch y coetiroedd.

Parhaodd y cyfnod ymgynghori o 14 Ebrill tan 16 Mai 2025. Cynhaliwyd dwy sesiwn galw heibio, yng nghanolfannau cymunedol Llangurig (1 Mai) a Phontarfynach (2 Mai). 

Mae crynodeb o'r adborth a gawsom yn ein cylchlythyr ymgynghori (dolen isod).

Mae cylchlythyr yr ymgynghoriad yn disgrifio ein camau gweithredu mewn ymateb.

• Sut ydych chi'n defnyddio Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd a pha wybodaeth sy'n anodd dod o hyd iddi?
• Sut allwn ni gydweithio â chi a pha sefydliadau, cynlluniau neu strategaethau y dylid eu cynnwys.
• Sut allwn ni greu gwell cysylltiadau rhwng ardaloedd gwarchodedig a Chynlluniau Rheoli Basnau Afonydd?
• Fe wnaethon ni rannu ein hamserlen i ddiweddaru Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd Cylch 4 ar gyfer 2027.

• Awgrymoch chi sefydliadau y dylem weithio gyda nhw yn ogystal â chynlluniau a strategaethau i’w hintegreiddio i Gynlluniau Rheoli Basnau Afonydd.
• Roeddech chi'n teimlo bod amserlenni yn hir.
• Mae’r Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd a gyhoeddwyd yn gymhleth, yn dechnegol ac yn anodd eu dadansoddi.
• Rydych chi'n gwerthfawrogi naratif lleol sy'n fwy penodol i'ch corff dŵr lleol.
• Rydych chi'n teimlo ei bod yn anodd dod o hyd i wybodaeth am ardaloedd gwarchodedig ac eisiau i hyn gael ei gyflwyno'n fwy cyson. Rydych chi hefyd eisiau gweld cysylltiadau agosach â Chynlluniau Rheoli Craidd Ardaloedd Cadwraeth Arbennig (ACA).
• Mae angen i ni ei gwneud hi'n haws dod o hyd i ddata am ardaloedd gwarchodedig, darparu a chyflwyno'r data mewn ffordd fwy cyson. 
• Fe ddywedoch chi fod gwaith y Byrddau Rheoli Maethynnau yng Nghymru ar gyfer Afonydd ACA yn bwysig.
• Rydych chi'n pryderu am y bylchau mewn tystiolaeth a'r angen i integreiddio camau gweithredu Ardaloedd Gwarchodedig yn y rhaglen o fesurau.
• Adborth yn ymwneud â monitro, data, tystiolaeth a llywodraethu.
• Cawsom 34 o ymatebion.

• Rydym wedi ystyried eich ymatebion a'u trafod gyda thimau eraill o fewn CNC.
• Rydym wedi diweddaru ein Cofrestr Ardaloedd Gwarchodedig gyda dyfroedd ymdrochi sydd newydd eu dynodi.
• Er mwyn ei gwneud hi'n haws dod o hyd i wybodaeth, rydym wedi diweddaru Arsylwi Dyfroedd Cymru gyda data cydymffurfio Afonydd ACA ochr yn ochr â dosbarthiad interim Cylch 3 Rheoliadau’r Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr.
• Rydym yn gweithio ar asesiadau cyflwr Ardaloedd Morol Gwarchodedig gan integreiddio data maethynnau a chemegau Rheoliadau’r Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr lle bo hynny'n briodol (i'w gyhoeddi yn yr haf).
• Rydym yn nodi eich pryderon am amserlenni. Maent wedi'u pennu mewn deddfwriaeth. Fodd bynnag mae'r llywodraeth yn ystyried dyfodol Cynlluniau Rheoli Basnau Afonydd. Byddwn yn bwydo eich pryderon i adolygiad y Comisiwn Dŵr Annibynnol sydd ar y gweill. Yn y cyfamser byddwn yn parhau i fwrw ymlaen â’n gwaith.
• Rydym yn addasu ein camau nesaf i adlewyrchu eich adborth.  Rydym yn gwneud newidiadau i wella eglurder a hygyrchedd.
• Ein nod yw cynnwys mwy o fapiau a setiau data rhyngweithiol i helpu pobl i ddeall materion yn well yn eu cyrff dŵr lleol.
• Byddwn yn ystyried eich adborth ehangach mewn ymgynghoriadau yn y dyfodol.

Mae eich help a'ch adborth yn amhrisiadwy. Parhewch i weithio gyda ni. Ein cyfle nesaf i wneud sylwadau yw ein hymgynghoriadau Heriau a Dewisiadau ar Faterion Arwyddocaol o ran Rheoli Dŵr hydref 2025 a'r Cynllun Rheoli Basn Afon Drafft yn haf 2026.

Os oes gennych unrhyw gwestiynau cyn ein hymgynghoriad nesaf, anfonwch e-bost atom ar wfdwales@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk 

Fe ofynnon ni am eich sylwadau ar y Cynllun Adnoddau Coedwig ar gyfer Ystad Goetir Llywodraeth Cymru yng Ngogledd Dyffryn Gwy. Mae’r Cynllun Adnoddau Coedwig yn gynllun lefel uchel sy’n pennu’r gwaith rheoli ar gyfer y coetiroedd, gan gyflwyno’r amcanion hirdymor ar gyfer pob un o’r coetiroedd (adfer coetir hynafol, rheoli coetir brodorol, neu waith rheoli coedwigaeth safonol, er enghraifft), a’r ymagwedd gyffredinol at unrhyw ailstocio, er enghraifft gyda rhywogaethau llydanddail brodorol neu goed conwydd. Ond nid yw’r cynllun yn ymdrin â gwaith rheoli penodol yr ystâd o ddydd i ddydd. Ein Tîm Rheoli Tir a Gweithrediadau Coedwig sy’n gwneud hyn, ac mae eu gwaith yn helpu i lywio’r cynllun.

Fe ddaeth niferoedd eithaf uchel o ymatebion i’r ymgynghoriad hwn i law, gyda 15 o bobl yn cynnig sylwadau, sy’n dangos faint mae pobl yn gwerthfawrogi’r coetiroedd yn Nyffryn Gwy. Diolch i bawb a roddodd o’u hamser i ymateb. Fe gawsom rywfaint o adborth hefyd yn ein sesiwn galw heibio yn y Narth ym mis Rhagfyr.

Roedd cefnogaeth eang i’r nodau i adfer a rheoli coetir lled-naturiol hynafol ar yr ystâd, gwella bioamrywiaeth, a chynyddu niferoedd y coed llydanddail brodorol yn y coetiroedd.

Roedd rhai o’r ymatebion yn mynegi pryderon ynghylch cynnal a chadw llwybrau troed yng nghoetiroedd Gogledd Dyffryn Gwy ac roedd rhai yn pryderu am ansawdd dŵr Afon Gwy a sut mae coedwigaeth o bosib yn cyfrannu at hynny ac eisiau sicrhau bod hyn yn cael ei ystyried a’i reoli’n briodol. Codwyd rhai pryderon hefyd ynghylch sbesimenau penodol neu grwpiau o goed arbennig yn y coetiroedd a beth fyddai’n digwydd iddyn nhw.

Roedd rhywfaint o anfodlonrwydd ynghylch defnyddio cerbydau oddi-ar-y-ffordd yn y goedwig a’r difrod maen nhw’n ei achosi, a hefyd roedd cwestiynau ynghylch rheoli baeddod gwyllt.

Rydym wedi rhoi sylw i’r sylwadau a dderbyniwyd ac maent wedi’u rhannu â thimau perthnasol o fewn Cyfoeth Naturiol Cymru fel y gellir, lle bo modd, eu gweithredu neu eu cofnodi i’w hystyried ar gyfer gwaith rheoli yn y dyfodol. Mae lefel y diddordeb yn y Cynllun Adnoddau Coedwig hwn yn arwydd o’r gwerthfawrogiad o’r coetiroedd yn lleol a chan ymwelwyr, o ran hamdden ac iechyd a lles. Mae hynny’n rhywbeth rydyn ni am ei gefnogi a’i annog.

Lle bo’r geiriad yn yr amcanion heb fod yn glir, er enghraifft ‘isadeiledd’, rydym wedi ceisio addasu hyn ac rydym hefyd wedi ychwanegu amcan penodol yn ymwneud â chynnal a chadw llwybrau troed.

Rydym yn sylweddoli bod yna rywfaint o bwysau yn sgil gweithgareddau hamdden sy’n peri pryder, ac rydym yn gweithio’n galed i newid hyn ac i annog gweithgareddau hamdden cyfrifol. Dylid rhoi gwybod am unrhyw achosion o ymddygiad gwrthgymdeithasol, er enghraifft gyrru yn anghyfreithlon oddi ar y ffordd, i’n llinell gymorth digwyddiadau (03000 65 3000) ac am unrhyw weithgareddau anghyfreithlon i’r llinell gymorth a/neu’r heddlu drwy ffonio 101. 

Codwyd rhai pryderon ynghylch gweithgareddau coedwigaeth a’u heffaith ar ddŵr ffo ac erydiad pridd, yn enwedig mewn perthynas ag Afon Gwy. Mae gweithgareddau coedwigaeth yn dilyn arferion gorau i leihau’r effeithiau ar yr amgylchedd lleol, ac er y gallant edrych yn hyll weithiau, cânt eu gwneud yn unol â Safon Coedwigaeth y DU a Chynllun Sicrwydd Coetiroedd y DU. Mae Safon Coedwigaeth y DU yn rhoi arweiniad i sicrhau bod dŵr ffo yn cael ei reoli’n briodol, a dilynir yr arweiniad hwn yn ystod ein holl weithrediadau. Mae’n rhaid i ni wneud gwaith cwympo coed yn ystod misoedd y gaeaf pan fydd hi’n wlypach, er mwyn cydymffurfio â deddfwriaeth rhywogaethau a warchodir, er mwyn osgoi amharu ar rywogaethau fel pathewod neu adar yn ystod y tymor nythu.

Rydym yn gweithio’n galed i gydbwyso’r gofynion ar Ystad Goetir Llywodraeth Cymru a’r tri amcan a nodir yn Coetiroedd i Gymru: Strategaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer Coetiroedd a Choed (2018), eu bod yn darparu buddion i gymunedau, i fioamrywiaeth a’r amgylchedd, ac i’r economi. Rydym hefyd yn gweithio’n galed i fynd i’r afael â’r heriau sy’n codi yn sgil clefydau fel Phytophthora ramorum, sydd wedi effeithio ar goed llarwydd, ynghyd â chlefyd coed ynn a chlefydau eraill sy’n effeithio ar wytnwch y coetiroedd.

Fe ofynnon ni am eich sylwadau ar Gynllun Adnoddau Coedwig Breiddin, sy’n gymysgedd o goetir preifat a rhywfaint o Ystad Goetir Llywodraeth Cymru - oll yn cael ei reoli gan Cyfoeth Naturiol Cymru. Mae’r Cynllun Adnoddau Coedwig yn gynllun lefel uchel sy’n pennu’r gwaith rheoli ar gyfer y coetiroedd, gan gyflwyno’r amcanion hirdymor ar gyfer pob un o’r coetiroedd (adfer coetir hynafol, rheoli coetir brodorol, neu waith rheoli coedwigaeth safonol, er enghraifft), a’r ymagwedd gyffredinol at unrhyw ailstocio, er enghraifft gyda rhywogaethau llydanddail brodorol neu goed conwydd. Ond nid yw’r cynllun yn ymdrin â gwaith rheoli penodol yr ystâd o ddydd i ddydd. Ein Tîm Rheoli Tir a Gweithrediadau Coedwig sy’n gwneud hyn, ac mae eu gwaith yn helpu i lywio’r cynllun. 

Lefel isel o ymatebion a gafwyd i’r ymgynghoriad hwn, gyda dim ond 3 o bobl yn cynnig sylwadau. Fodd bynnag, gwyddom fod y coetiroedd hyn yn bwysig oherwydd nifer yr ymwelwyr bob blwyddyn. Diolch i bawb a roddodd o’u hamser i ymateb.  

Roedd cefnogaeth i amcanion y cynllun sydd â’r nod o nodi, gwarchod a chynnal nodweddion hanesyddol, cynyddu niferoedd y coed llydanddail brodorol a gwella bioamrywiaeth.  

Roedd pryderon ynglŷn â chynnal a chadw llwybrau troed o fewn Cynllun Breiddin a siom nad oedd hyn wedi’i gynnwys fel amcan, ac roedd peth anfodlonrwydd ynghylch enw’r cynllun, sef ‘Y Trallwng’, yn hytrach na ‘Breiddin’, fel yr adwaenir y safle yn lleol. 

Rydym wedi rhoi sylw i’r sylwadau a dderbyniwyd ac maent wedi’u rhannu â thimau perthnasol o fewn Cyfoeth Naturiol Cymru fel y gellir, lle bo modd, eu gweithredu neu eu cofnodi i’w hystyried ar gyfer gwaith rheoli yn y dyfodol.  

 

Rydym wedi diweddaru’r amcanion i gynnwys “Cynnal a gwella profiadau ymwelwyr trwy ddarparu amgylchedd amrywiol sy’n ddiogel a phleserus. Mae hawliau tramwy cyhoeddus a mannau eraill ble mae mynediad agored yn y cynllun yn cael eu cynnal a’u cadw’n dda, a dylid parhau gyda hyn. Bydd parhau i reoli o dan  
System Goedamaeth Fach ei Heffaith, gan recriwtio mwy o ardaloedd yn y dyfodol, ac ardaloedd eraill ble caiff coetir hynafol ei adfer yn raddol, yn gwella estheteg y goedwig yn y tymor hir.” 

Penderfynwyd hefyd newid enw’r cynllun i Gynllun Adnoddau Coedwig Breiddin. 

Rydym yn gweithio’n galed i gydbwyso’r gofynion ar y coetir i sicrhau buddion i gymunedau, i fioamrywiaeth a’r amgylchedd, ac i’r economi. Rydym hefyd yn gweithio’n galed i fynd i’r afael â’r heriau sy’n codi yn sgil clefydau fel Phytophthora ramorum, sydd wedi effeithio ar goed llarwydd, ynghyd â chlefyd coed ynn a chlefydau eraill sy’n effeithio ar wytnwch y coetiroedd. 

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) yn adolygu ei Bolisi Gorfodi a Sancsiynau, a fydd yn gwneud sut mae’n mynd i’r afael â throseddau amgylcheddol o bob math yn haws ei ddeall ac yn fwy hygyrch i’r cyhoedd.

Cymeradwywyd a chyhoeddwyd ein polisi presennol ar orfodi ac erlyn ym mis Mawrth 2013. Yn ddiweddar, sefydlwyd grŵp arbenigol mewnol gennym, gan gynnwys cynrychiolwyr cyfreithiol, i gynnal adolygiad o’r polisi hwn a’i ganllawiau cysylltiedig.

Nid yw ein Polisi Gorfodi a Sancsiynau diwygiedig yn newid ein hymagwedd at orfodi.  Yn bennaf, rydym yn ymgysylltu â gweithredwyr, unigolion a busnesau i addysgu a galluogi cydymffurfedd neu atal niwed, i roi'r amgylchedd yn gyntaf, ac i integreiddio arferion amgylcheddol da o fewn dulliau gweithio arferol.

Mae ein hadolygiad o’r polisi hwn a’r canllawiau cysylltiedig yn ystyried newidiadau deddfwriaethol ar gyfer ein diben craidd, ein strwythurau sefydliadol newydd, eglurder ar y defnydd o gosbau sifil (lle mae’r pwerau hynny gennym), a gofynion hygyrchedd, i’w cyhoeddi fel cyfres o dudalennau gwe.

Ar ôl i'r ymgynghoriad cyhoeddus ddod i ben, byddwn yn asesu ac yn cyhoeddi'r holl ymatebion perthnasol a dilys i'r ymgynghoriad.

Yn amodol ar gymeradwyaeth gan lywodraethu mewnol yr Is-grŵp Gorfodi a’r Bwrdd Busnes Rheoleiddiol, bydd ein Polisi Gorfodi ac Erlyn diwygiedig wedyn yn cael ei gyhoeddi ar ein gwefan.

Cawsom 26 o ymatebion i’r ymgynghoriad gan amrywiaeth eang o bobl a chwmnïau, gan gynnwys cynrychiolwyr o glybiau genweirio, ymddiriedolaethau afonydd, ymddiriedolaethau coetir, cynghorydd cymuned a grwpiau cymunedol, elusennau, Undeb Amaethwyr Cymru, RSPB Cymru, Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru, a nifer o gwmnïau cyfyngedig.

Yn gyffredinol, roedd yr ymatebwyr yn cefnogi’r Polisi Gorfodi a Sancsiynau newydd ac am weld CNC yn cymryd camau gorfodi yn erbyn troseddau amgylcheddol, ac yn arbennig llygredd afonydd, pysgota anghyfreithlon, difrod i natur, a thipio anghyfreithlon.

Roedd llawer o’r ymatebion yn ymwneud â’n presenoldeb mewn digwyddiadau a’n hymateb iddynt, gan nodi digwyddiadau penodol yr oedd ganddynt wybodaeth uniongyrchol amdanynt neu lle roeddent yn anfodlon ar gamau gweithredu CNC yn yr achos unigol hwnnw.

Roedd rhai ymatebwyr, er eu bod yn feirniadol o CNC, yn cydnabod bod CNC yn wynebu prinder adnoddau / diffyg presenoldeb ar lawr gwlad ac nad oedd fawr o ddiben cael Polisi Gorfodi a Sancsiynau heb y staff na’r adnoddau i’w weithredu.

Bydd y sylwadau a godwyd ynghylch adnoddau ac ymateb i ddigwyddiadau, er nad ydynt yn rhan o’r ymgynghoriad hwn, yn cael eu bwydo’n ôl i’n bwrdd busnes rheoleiddio a gellir eu defnyddio mewn trafodaethau â Llywodraeth Cymru yn y dyfodol.

Rydym yn bwriadu:

Cyhoeddi'r Polisi Gorfodi a Sancsiynau diwygiedig

Adolygu pob ymateb a darparu adroddiad manwl ar gyfer ein bwrdd busnes rheoleiddio

Rhannu'r ymatebion gyda’r rhannau perthnasol o’r busnes, h.y. ymateb i ddigwyddiadau

Mae’r ddogfen wedi’i golygu a ganlyn (Atodiad 1) yn crynhoi themâu’r ymatebion a gawsom mewn perthynas â’r ymgynghoriad hwn.