Gwaith Plwm a Sinc Wemyss

Yn cau 26 Hyd 2043

Wedi agor 26 Hyd 2023

Trosolwg

Wemyss

Mae Mwynglawdd segur Wemyss ryw 15km i'r de-ddwyrain o Aberystwyth, Ceredigion.

Mae wedi ei leoli ar ben dyffryn Cwmnewydion, un o lednentydd Afon Magwr, sy'n ymuno ag Afon Ystwyth yn Abermagwr.

Gweithiodd y wythïen mwynau Frongoch ochr yn ochr â mwyngloddiau Frongoch a Chraig Goch.

Daeth Wemyss yn rhan annatod o Fwynglawdd Frongoch ac ni ellir ei ystyried ar wahân i’w gymydog mwy disglair.

Yn y 1840au daeth y ddau fwynglawdd o dan yr un berchnogaeth, ac fe estynnwyd ceuffordd draenio Wemyss hefyd i wasanaethu gweithfeydd Frongoch, gan ddod yn Geuffordd Frongoch yr ydym yn gyfarwydd â hi heddiw.

Fe wnaeth y mwyngloddiau barhau i weithredu gyda’i gilydd, gyda llwyddiant amrywiol trwy gydol ail hanner y 19eg ganrif hyd nes iddynt gael eu caffael gan y cwmni o Wlad Belg 'Société Anonyme Miniére' ym 1898.

Fe wnaeth y Belgiaid fuddsoddi'n drwm mewn moderneiddio a thrydaneiddio'r gweithrediadau mwyngloddio, a oedd yn cynnwys adeiladu gorsaf bŵer hydro-drydanol newydd sbon ym Mhont Ceunant a melin fawr trin mwynau yn Wemyss.

Fodd bynnag, roedd y fenter yn fyrhoedlog ac erbyn 1904 roedd y cwmni wedi ei ddiddymu a chafodd holl beiriannau’r mwynglawdd eu gwerthu mewn arwerthiant.

Heddiw, mae safle Wemyss y cael ei ddominyddu gan adfeilion y felin drin a'i thomenni gwastraff mawr, sy’n cael eu ffinio i'r de ger Ffrwd Cwmnewydion ac i'r gorllewin ger y ffrwd lai, Y Felin.

Mae yna hefyd olion y pwll olwyn ar gyfer olwyn ddŵr 56 troedfedd, a gafodd ei fwydo o ffos o Frongoch.

Mae Wemyss yn ffynhonnell sylweddol o lygredd metel ac yn achosi effaith cemegol ac ecolegol ar gyrsiau dŵr i lawr yr afon.

Opsiynau Lliniaru Posib

  • Trin dŵr mwynglawdd
  • Rheoli dŵr wyneb e.e. draenio safle mwynglawdd
  • Rheoli gwaddodion
  • Ail-broffilio gwastraff mwynglawdd
  • Capio gwastraff mwynglawdd
  • Rheoli dŵr wyneb e.e. gwahanu

Hynt y brosiect

Dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf rydyn ni wedi bod yn casglu gwybodaeth i ddeall yn well y risg o lygredd o Fwynglawdd Wemyss, Mwynglawdd Graig Goch a Cheuffordd Frongoch er mwyn nodi rhestr o atebion lliniaru posibl.

Mae Mwynglawdd Graig Goch a Cheuffordd Frongoch yn cael eu datblygu gyda’i gilydd o dan un prosiect o’r enw Cwmnewydion, gyda Mwynglawdd Wemyss yn cael ei ddatblygu fel prosiect ar wahân o fewn y Rhaglen gyfan. Mae timau’r ddau brosiect yn gweithio’n agos i chwilio am arbedion a sicrhau’r buddion mwyaf posibl.

Rydyn ni wedi comisiynu Adroddiad Cwmpasu sy’n cynnwys Mwynglawdd Graig Goch a Cheuffordd Frongoch ac wedi cynnal asesiadau archeolegol ac ecolegol, er mwyn nodi’r problemau sy’n achosi llygredd i’r cwrs dŵr/ansawdd y dŵr ac y mae angen mynd i’r afael â hwy.

Ym mwynglawdd Wemyss, nododd Astudiaeth Ddichonoldeb mai’r prif ffynonellau llygredd yw’r tomenni rwbel llawn metelau sy’n nodweddu’r safle. Mae erydiad, symud a thrwytholchi metelau’n digwydd lle mae’r cyrsiau dŵr a dŵr glaw yn cymysgu â’r gwastraff mwynglawdd hwn.

Y camau nesaf

Yn Wemyss rydyn ni wrthi’n gweithio ar sawl ymyriad peirianyddol ar gyfer rheoli dŵr wyneb i amlinellu’r dyluniad. Nid Dyluniad amlillenol yw’r cynllun terfynol i’r safle; mae’n cynyrchioli y cydrannau allweddol o’r system y credwn y caiff ei roi ar waith. Mae’r ymyriadau yn cynnwys rheoli llif, ail-broffilio rwbel, atal gwastraff rhag llygru, dargyfeirio ffrydiau a draenio gwell.

Nod yr ymyriadau hyn yw i atal dŵr rhag rhyngweithio gyda tomenni pridd sydd yn gyfoethog o fetel yn yr ardal , a bydd hyn yn lleihau’r maint o fetelau niweidiol fydd yn mynd i mewn i’r cyrsiau dŵr

Llinell Amser Gyfredol

 

Cylchlythyrau

2023

Your browser does not support inline PDF viewing. Please download the PDF.

Gwybodaeth Bellach

Os hoffech ofyn am wybodaeth benodol, cysylltwch â’r tîm drwy e-bostio cwmnewydion@metalmineswales.co.uk.

Dolenni gwefan

Prosiect mwynglawdd metel Cwmnewydion - Natural Resources Wales Citizen Space - Citizen Space

Lawrlwythiadau dogfennau cysylltiedig

Your browser does not support inline PDF viewing. Please download the PDF.

Cadw mewn Cysylltiad a Sut i Gymryd Rhan

Rydym am glywed gennych wrth i ni symud ymlaen â Phrosiect Mwynglawdd y Wemyss a Chwmnewydion ac archwilio’r cyfleoedd amgylcheddol a chymdeithasol ehangach y gellir eu datblygu fel rhan o’r strategaeth a ffefrir ar gyfer y safle hwn.

Os hoffech chi rannu eich barn neu gael eich ychwanegu at ein rhestr e-bost, neu os oes gennych unrhyw gwestiynau, cysylltwch â ni ar y manylion isod:

cwmnewydion@metalmineswales.co.uk

Cyfoeth Naturiol Cymru, Yr Awdurdod Adfer Safleoedd Mwyngloddio - Logo

Ardaloedd

  • Pob Ardal

Cynulleidfaoedd

  • Mwyngloddiau metel

Diddordebau

  • Mwyngloddiau metel