Pedair Afon LIFE – Helpu pysgod yn Afon Wysg wrth bont Crucywel

Mae Afon Wysg yn Ardal Gadwraeth Arbennig (ACA) sy'n golygu ei bod o bwysigrwydd rhyngwladol am ei bywyd gwyllt a'i phlanhigion.

Mae'n gartref i eogiaid a brithyll brown gwyllt, a llawer o rywogaethau eraill fel y gwangen a’r herlyn, llysywod pendoll y nant, afon a môr, llyswennod, penlletwad, dyfrgi, crafanc y dŵr a chimwch crafanc gwyn.

Mae'r grisiau a grëwyd gan sylfeini pont bresennol pont Crucywel yn cyfyngu ar basio pysgod, gan effeithio ar rywogaethau fel eogiaid, gwangod a llysywod pendoll sy'n rhywogaethau gwarchodedig ac yn nodweddion o Ardal Cadwraeth Arbennig Afon Wysg.

Mae ymchwil yn dangos y gall hyd yn oed rhwystrau bach fel hyn achosi aflonyddwch sylweddol i rai pysgod ac oedi eu mudo i fyny'r afon.

Mae prosiect Pedair Afon LIFE yn ymchwilio i opsiynau i wella pasio pysgod ym mhont Crucywel.

Mae'r cynigion presennol yn cynnwys gwneud hollt, neu sianel llif isel trwy ffedog y bont o dan un o fwâu'r bont.

Bydd y hollt yn cynnwys cyfres o gerrig mân i ddarparu llifau addas ar gyfer pasio rhywogaethau amrywiol o bysgod yn ystod mudo. Bydd y llwybr pysgod yn cael ei gynllunio i helpu'r rhywogaethau mudol sy'n digwydd yn Afon Wysg, gan gynnwys eogiaid yr Iwerydd, brithyll, gwangod, llysywod a llyswennod.

Mae'r prosiect wedi bod yn gweithio'n agos gyda'r Panel Cymeradwyo Llwybrau Pysgod Cenedlaethol, CADW a Chyngor Sir Powys ac mae'r dyluniad arfaethedig wedi'i arwain gan y sefydliadau hyn i sicrhau ei fod yn gweithredu'n effeithiol ar gyfer sawl rhywogaeth, ac ar yr un pryd nad oes ganddo unrhyw effaith ar dreftadaeth strwythurol yr Heneb Gofrestredig.

Bydd y cynnig yn caniatáu i bysgod gyrraedd cynefinoedd a mannau silio ychwanegol yn rhan uchaf yr afon.

Mae ymchwiliadau'n digwydd ar hyn o bryd i benderfynu a yw llwybr pysgod o dan y bont yn bosibl. Os caiff ei ddatblygu, gellid adeiladu'r llwybr pysgod yn y blynyddoedd i ddod.

Am ragor o wybodaeth gallwch e-bostio'r tîm yn uniongyrchol ar 4AfonLIFE@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk

Dilynwch ni ar y cyfryngau cymdeithasol: Facebook, X ac Instagram