Prosiect Addasu Arfordirol o'r Borth i Ynyshir

Dyma gasgliad o ddeunyddiau hyrwyddo a ddefnyddir i hyrwyddo'r prosiect i'r gymuned leol a rhanddeiliaid.

Byrddau Arddangosfa:

Cylchlythyr:

Poster:

Cyfnod dychwelyd – Mae cyfnod dychwelyd yn ein hysbysu, ar gyfartaledd, pa mor aml y gallai llifogydd o faint penodol ddigwydd. Er enghraifft, mae gan lifogydd 1 mewn 100 mlynedd gyfnod dychwelyd o 100 mlynedd. Nid yw hynny'n golygu y bydd yn digwydd unwaith bob 100 mlynedd yn unig, mae'n golygu, bob blwyddyn, y bydd 1% o siawns y gwnaiff llifogydd mor fawr (neu'n fwy) ddigwydd. Mae cyfnod dychwelyd byrrach yn golygu bod llifogydd yn digwydd yn amlach.

Llifogydd arfordirol - Bydd llifogydd arfordirol yn digwydd pan fydd y môr yn gorlifo ardaloedd arfordirol sydd fel arfer yn sych, gan achosi difrod i gartrefi, ffyrdd ac ecosystemau. Gall ddigwydd oherwydd cyfuniad o ffactorau megis ymchwyddiadau stormydd, y penllanw a chynnydd yn lefel y môr. Ar gyfer y prosiect hwn, defnyddir hyn i nodi llifogydd yn uniongyrchol o'r môr oherwydd y tonnau a lefelau dŵr.

Mae llifogydd llanw hefyd yn fath o lifogydd arfordirol, ond yn y prosiect hwn, fe'i defnyddir i gyfeirio at lifogydd o'r aber oherwydd lefelau dŵr llanw uchel.

Llifogydd Afonol – Bydd llifogydd afonol yn digwydd pan fydd afonydd yn gorlenwi, fel arfer ar ôl glaw trwm (a all ddigwydd yn uwch i fyny'r dalgylch), eira'n toddi, neu lif dŵr i fyny'r afon, a bydd y dŵr yn gorlifo i drefi, caeau neu ffyrdd cyfagos.

Llifogydd Plwfial – Bydd llifogydd plwfial yn digwydd pan fydd glaw dwys yn gorlethu draeniau ac yn gorlifo strydoedd, cartrefi neu dir. Caiff llifogydd plwfial eu hachosi gan ddŵr ffo wyneb (glaw) yn hytrach na llifogydd o afonydd neu'r môr.

Llifogydd Dŵr Daear – Yn achos llifogydd dŵr daear, bydd dŵr daear (lefel trwythiad) yn ymddangos ar wyneb y ddaear ar wahân i ddŵr o'r afon neu'r môr.

Asedau Amddiffyn rhag Llifogydd – Mae ased amddiffyn rhag llifogydd yn golygu unrhyw strwythur neu nodwedd a gynlluniwyd i amddiffyn pobl, eiddo a thir rhag llifogydd. Gall hynny gynnwys pethau megis waliau, argloddiau, neu rwystrau sy'n rhwystro neu'n rheoli dŵr. Mae'r asedau hyn yn helpu i leihau risg ac effaith llifogydd, gan gadw cymunedau'n fwy diogel.

Prosiect

Beth mae'r prosiect yn ceisio'i gyflawni?

Diben y prosiect yw datblygu cynllun addasu hirdymor ar gyfer rheoli perygl llifogydd a risgiau arfordirol yn gynaliadwy o fewn yr ardal astudio dros y 100 mlynedd nesaf, gan gefnogi cynllunio effeithiol ar gyfer heriau megis newid hinsawdd a chynnydd yn lefel y môr wrth leihau'r effeithiau ar gymunedau, yr amgylchedd a seilwaith hanfodol. Fel rhan o'r prosiect, byddwn yn adolygu cyflwr a pherfformiad presennol amddiffynfeydd rhag llifogydd ac asedau rheoli perygl presennol ac yn ystyried sut y gall y rhain newid dros amser o ganlyniad i ddirywiad a goblygiadau amgylcheddol yn y dyfodol, ac yn benodol effeithiau cynnydd yn lefel y môr sy'n gysylltiedig â newid hinsawdd. Gan ddefnyddio'r dystiolaeth hon, bydd y cynllun addasu yn amlinellu sut y gellid rheoli'r ardal yn gynaliadwy yn y dyfodol ac yn nodi dulliau a ffefrir y gellir eu mabwysiadu. Bydd hefyd modd ei addasu, gan ganiatáu i amseriad a natur ymyriadau gael eu mireinio wrth i dystiolaeth newydd ddod ar gael neu os yw amodau'r dyfodol yn wahanol i'r rhagamcanion cyfredol.

Y prosiect yw cam cyntaf y broses o reoli addasiadau mewn perthynas â rheoli perygl llifogydd ac erydu arfordirol. Fodd bynnag, nid yw'n cynnwys gwaith cynllunio addasiadau na rheoli seilwaith ac asedau eraill, megis hawliau tramwy cyhoeddus, ffyrdd a rheilffyrdd, y bydd eu hangen yn y tymor canolig i'r hirdymor. 

Pa ardaloedd o aber afon Dyfi sydd mewn perygl o lifogydd?

Mae llawer o ardal y prosiect mewn perygl o lifogydd o'r môr ac aber afon Dyfi. Mae'r ardal yn ardal isel yn bennaf ac mae wedi'i hadfer a'i draenio dros ganrifoedd lawer, ac adeiladwyd cyfres o argloddiau pridd yn y gorffennol i'w hamddiffyn rhag llifogydd o'r môr.

Mae perygl llifogydd yn deillio o amrywiaeth o ffynonellau, gan gynnwys:

• y môr
• yr aber llanwol
• dŵr wyneb (o lawiad uniongyrchol)
• llifogydd afonol (pan fo afonydd a sianeli draenio yn gorlifo)
• dŵr daear (pan fo’r lefel trwythiad yn codi i wyneb y ddaear, neu’n agos ato, neu uwchlaw iddo)

Mae'r perygl amgylcheddol i safleoedd gwarchodedig o ganlyniad i newidiadau o ran gwarchodaeth asedau a chynnydd yn lefelau’r môr yn cynnwys:

• gwasgfa arfordirol o ganlyniad i asedau llifogydd ac erydu arfordirol o waith dyn
• effeithiau ar yr amgylchedd o ymwthiad heli o'r môr a’r aber
• effeithiau llifogydd ar safleoedd gwarchodedig megis Cors Fochno

Gall llifogydd ddigwydd o ganlyniad i ddŵr yn gorlifo dros amddiffynfeydd presennol, ac o ganlyniad i ddirywiad neu fethiant adeileddau. Felly mae rhannau o aber afon Dyfi yn agored i lifogydd o sawl ffynhonnell a mecanwaith. Disgwylir i berygl yn y dyfodol, yn enwedig o ddylanwadau arfordirol, gynyddu o ganlyniad i gynnydd yn lefel y môr.

Mae gwasanaeth “Gweld eich risg llifogydd yn ôl cod post” Cyfoeth Naturiol Cymru yn rhoi syniad o berygl llifogydd ar gyfer ardal (yn hytrach nag eiddo unigol). Mae'n bwysig cydnabod bod llifogydd yn parhau i fod yn bosibilrwydd, nawr ac yn y dyfodol.

Beth yw cyfrifoldebau CNC mewn perthynas â’r perygl o lifogydd?

Mae gan Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) bwerau caniataol o dan Ddeddf Adnoddau Dŵr 1991 i gynnal gweithgareddau rheoli perygl llifogydd mewn perthynas â phrif afonydd a'r môr. Mae'r pwerau hyn yn rhai y gellir eu harddel yn ôl disgresiwn, sy'n golygu nad oes rhaid i CNC ymgymryd â gwaith yn ôl y gyfraith, ond yn hytrach rhaid i’r corff wneud penderfyniadau gwybodus ynghylch ble a sut i weithredu. Wrth wneud hynny, mae CNC yn alinio ei gyfrifoldebau â pholisïau Llywodraeth Cymru, sy'n blaenoriaethu amddiffyn pobl a chymunedau. O ganlyniad, mae'r adnoddau sydd ar gael yn cael eu cyfeirio at leoliadau lle mae'r perygl i fywyd o lifogydd ar ei fwyaf, gan ddefnyddio dull sy'n ystyriol o risg ac sy'n cael ei lywio gan y dystiolaeth a'r data gorau sydd ar gael.

Mae gan CNC hefyd rôl bwysig i’w chwarae wrth weithio ochr yn ochr â strategaethau rheoli perygl llifogydd ehangach, gan helpu i gynllunio, cyflawni a chynnal mesurau dros y hirdymor lle bo'n briodol. Er mai'r prif ffocws yw lleihau risgiau i bobl a chartrefi, mae'r effeithiau posibl ar fusnesau, seilwaith, rhwydweithiau trafnidiaeth a thir amaethyddol hefyd yn cael eu hystyried fel rhan o'r broses o wneud penderfyniadau. Y nod yw sicrhau bod ymyriadau'n cael eu targedu'n effeithiol ac yn parhau i fod yn gynaliadwy dros amser, gan gydnabod yr angen i reoli a chynnal perygl llifogydd mewn ffordd sy'n ymateb i amodau newidiol a heriau'r dyfodol.

Mae gan CNC hefyd awdurdod goruchwylio ar gyfer byrddau draenio mewnol yng Nghymru sy'n dod o dan Ddeddf Draenio Tir 1991 – deddfwriaeth graidd sy'n gosod pwerau a dyletswyddau o ran byrddau draenio mewnol sydd hefyd yn ganiataol.

Prif rôl CNC o ran ardaloedd draenio yw rheoli lefelau dŵr a lleihau'r perygl o lifogydd trwy reoli a chynnal a chadw sianeli draenio, cyrsiau dŵr cyffredin, gorsafoedd pwmpio ac adeileddau rheoli.

Beth yw cyfrifoldebau Cyngor Sir Ceredigion mewn perthynas â pherygl llifogydd?

Cyngor Sir Ceredigion yw'r Awdurdod Llifogydd Lleol Arweiniol, sef y corff sy'n gyfrifol am reoli’r perygl o lifogydd mewndirol ac arfordirol ledled y sir. Yn fewndirol, mae'n goruchwylio llifogydd dŵr wyneb, dŵr daear a chyrsiau dŵr cyffredin, ac ar yr arfordir mae'n helpu i gynnal amddiffynfeydd môr, rheoli erydu arfordirol, a chyflawni cynlluniau amddiffyn mewn partneriaeth ag CNC a Llywodraeth Cymru. Mae'r cyngor hefyd yn datblygu strategaethau perygl llifogydd lleol, yn cefnogi draenio cynaliadwy (Systemau Draenio Cynaliadwy) mewn perthynas â datblygiadau newydd, ac yn cydlynu cynllunio at argyfyngau ac ymdrechion gwydnwch cymunedol ar gyfer pob math o lifogydd.

A yw'r prosiect hwn yn ystyried newid yn yr hinsawdd?

Mae ystyried a gwerthuso effeithiau newid hinsawdd yn ganolog i'r prosiect a’r gwaith o ddatblygu'r llwybrau addasol ar gyfer rheoli’r perygl o lifogydd yn gynaliadwy. Ystyrir lwfansau newid hinsawdd yn unol â chanllawiau diweddaraf Llywodraeth Cymru.

Rheoli perygl llifogydd ac erydu arfordirol: addasu i newid yn yr hinsawdd | LLYW.CYMRU

Mae hyn yn sicrhau bod tystiolaeth dda mewn perthynas â’r dulliau a'r opsiynau arfaethedig a’u bod wedi’u cyfiawnhau, a'u bod yn gyson wrth gymhwyso'r ansicrwydd sy'n gysylltiedig â newid hinsawdd, a gellir eu gwneud i gefnogi penderfyniadau buddsoddi Llywodraeth Cymru, yn unol â dyheadau Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol.

Beth yw addasu arfordirol?

Mae addasu arfordirol yn ddull hirdymor, cynaliadwy a hyblyg o reoli'r risgiau sy'n gysylltiedig ag amodau arfordirol newidiol, gan gynnwys cynnydd yn lefel y môr, llifogydd arfordirol ac erydu. Yn wahanol i gynlluniau traddodiadol ar gyfer amddiffyn yr arfordir, sy'n aml yn cynnwys buddsoddiad sylweddol mewn datrysiad sefydlog a gynlluniwyd i ddarparu amddiffyniad dros sawl degawd, mae addasu arfordirol yn ystyried ystod o gamau y gellir eu gweithredu dros amser wrth i amodau newid. Mae'n cymryd golwg hirdymor, yn aml dros 100 mlynedd neu fwy, ac yn cydnabod, er y gellir rhagweld newidiadau yn y dyfodol, fod ansicrwydd o hyd ynghylch pryd a sut yn union y byddant yn digwydd.

Drwy fonitro amodau arfordirol ac adolygu'r dystiolaeth ddiweddaraf, gellir addasu camau gweithredu yn y dyfodol yn unol â hynny. Er enghraifft, os bydd cynnydd yn lefel y môr yn digwydd yn arafach nag a ragwelwyd, gellir gohirio ymyriadau a gynlluniwyd nes bod angen eu rhoi ar waith. Yn yr un modd, os bydd amodau'n newid yn gyflymach nag y disgwylir, neu os bydd digwyddiad annisgwyl, megis methiant ased rheoli perygl llifogydd allweddol, gellir dwyn camau gweithredu ymlaen. Dyma'r opsiynau sy'n cael eu datblygu ymlaen llaw trwy ymgynghori â'r cyhoedd a rhanddeiliaid. Mae'r dull addasol hwn yn helpu i sicrhau bod risgiau'n parhau i gael eu rheoli'n effeithiol wrth wneud y defnydd gorau o'r cyllid sydd ar gael, osgoi gwariant diangen, a chadw opsiynau ar agor i gymunedau ar gyfer y dyfodol.

Ymgynghori

Pryd ydych chi'n cynllunio cam nesaf eich ymgynghoriad?

Mae cam nesaf yr ymgynghoriad wedi'i gynllunio ar gyfer haf/hydref eleni, a byddwn yn cyflwyno rhestr hir gychwynnol o ddulliau addasu posibl.

Diben y rhestr hir hon yw sicrhau bod pob opsiwn rhesymol yn cael ei ystyried a'i asesu mewn ffordd dryloyw ac yn seiliedig ar dystiolaeth. Mae hyn yn caniatáu inni ddangos yn glir pam mae rhai opsiynau'n cael eu hystyried ymhellach, tra nad yw opsiynau eraill o bosibl yn ymarferol nac yn addas.

Hoffem rannu'r dystiolaeth a'r wybodaeth sydd wedi llywio datblygiad yr opsiynau hyn ac egluro sut y cawsant eu hasesu. Rydym hefyd yn ceisio gwybodaeth ac adborth lleol i'n helpu i ddeall effeithiau cadarnhaol a negyddol posibl pob opsiwn yn well. Bydd eich barn yn helpu i lywio'r broses o ddewis rhestr fyrrach o opsiynau hyfyw i’w datblygu a’u hasesu’n fwy.

A fydd rhywun yn gwrando ar fy marn?

Fel corff a ariennir yn gyhoeddus, rydym yn atebol drwy Lywodraeth Cymru am ddarparu gwasanaethau ar ran y cyhoedd. Mae ein gwaith yn cael ei arwain gan strategaethau cenedlaethol, yn ogystal â deddfwriaeth gynllunio ac amgylcheddol, sy'n ei gwneud yn ofynnol i ni gynnwys y cyhoedd (er enghraifft, cyfeiriwch at Egwyddorion Rheoli Adnoddau Naturiol yn Gynaliadwy). Mae hyn yn cynnwys ymgymryd ag ymgysylltu ac ymgynghori ac egluro'n glir sut mae adborth wedi'i ystyried a'i adlewyrchu yn ein penderfyniadau terfynol.

O fewn ein cylch gwaith, ein nod yw darparu a gwella gwasanaethau yn unol â'r cyfrifoldebau a osodwyd ar ein cyfer gan y llywodraeth. Pan nodir cyfleoedd ar gyfer gwella neu fuddsoddiad ychwanegol, gallwn hefyd helpu i gyflwyno’r achos dros newid neu’r achos dros gyllid yn y dyfodol er mwyn sicrhau deilliannau gwell.

Sut fyddwch chi'n hysbysebu digwyddiadau ymgysylltu yn y dyfodol?

Wrth i ni symud ymlaen ymhellach drwy'r broses ymgynghori cyhoeddus, bydd diweddariadau'n cael eu cyhoeddi drwy newyddlenni electronig a newyddlenni caled drwy'r post. Bydd digwyddiadau hefyd yn cael eu hysbysebu ar bosteri a arddangosir ledled ardal y prosiect.

Nid oes llawer o wybodaeth ar gael ar hyn o bryd – pryd fydd mwy ar gael?

Yn ystod y cam cynnar hwn o'r ymgynghoriad, roedden ni eisiau ymgysylltu â'r gymuned i ddeall a chadarnhau'r problemau a wynebir yn yr ardal, a darganfod gan y gymuned sut yr hoffech chi ymgysylltu yn y dyfodol. Rydym yn ystyried y safbwyntiau hyn wrth i ni lunio cam nesaf yr ymgynghoriad.

Yng ngham nesaf yr ymgysylltu, byddwn yn edrych i rannu mwy o fanylion am opsiynau addasu posibl sydd dan ystyriaeth i'w cynnwys mewn cynllun rheoli addasol i reoli bygythiad llifogydd a newid hinsawdd.

Mesurau Rheoli Llifogydd Presennol

Pam mae oedi wedi bod mewn perthynas ag adeiladu gwaith Cam 3 y Borth?

Oedodd Cyngor Sir Ceredigion waith Cam 3 y Borth er mwyn caniatáu i'r arfarniad o’r prosiect ehangach fynd rhagddo a sicrhau bod yr holl opsiynau'n cael eu hasesu'n gyson. Bydd hyn yn sicrhau bod unrhyw gynigion ar gyfer Cam 3 y Borth yn integreiddio'n dda â gwaith arfaethedig CNC a Chyngor Sir Ceredigion yn ardal ehangach y prosiect.

Pa waith sy'n mynd rhagddo i reoli'r cerrig mân yn y Borth?

Mae gwaith arolygu a monitro yn mynd rhagddo ar y cyd â Chanolfan Monitro Arfordirol Cymru, a lle nodir bod angen bydd gwaith atgyweirio yn cael ei wneud o dan Raglen Refeniw Diogelu'r Arfordir, yn dibynnu ar yr hyn a ganiateir gan y cronfeydd arian a'r adnoddau sydd ar gael.

A allwch chi roi'r wybodaeth ddiweddaraf inni am waith cynnal a chadw arfaethedig a'r cynlluniau cynnal a chadw?

Mae gwaith arolygu a monitro yn mynd rhagddo ar y cyd â Chanolfan Monitro Arfordirol Cymru, a lle nodir bod angen bydd gwaith atgyweirio yn cael ei wneud o dan Raglen Refeniw Diogelu'r Arfordir, yn dibynnu ar yr hyn a ganiateir gan y cronfeydd arian a'r adnoddau sydd ar gael. Bydd rhywfaint o waith cynnal a chadw yn dibynnu ar ganlyniad Cam 3, sy'n mynd rhagddo, a'r gwaith a wneir fel rhan o'r cynllun rheoli addasol hwn.

Mae CNC yn ymgymryd â gweithgareddau gweithredol o fewn yr Ardal Ddraenio Fewnol i gynnal cyrsiau dŵr ac adeileddau rheoli dŵr. Ariennir y gweithgareddau hyn o'r ardrethi a'r ardollau, gyda'r praesept yn cael ei ddefnyddio ar gyfer gwaith ar unrhyw brif afonydd dynodedig yn yr ardal. Gall CNC hefyd wneud gwaith sy’n ymwneud â rheoli perygl llifogydd yn y lleoliadau hyn yn rhinwedd ei swydd fel Awdurdod Rheoli Risg.

Rheoli Llifogydd yn y Dyfodol

Sut ydych chi'n mynd i reoli amddiffynfeydd naturiol rhag llifogydd yn Ynys-las?

Mae Ynys-las yn system arfordirol sy'n esblygu'n naturiol ac sy'n cynnwys twyni tywod a thafod tywod sydd wedi ffurfio trwy brosesau arfordirol hirdymor megis gweithredoedd tonnau, llanwau a symudiad gwaddod. Bydd y prosesau hyn – gan gynnwys drifft y glannau yn symud deunydd o'r de i'r gogledd – yn parhau i lunio'r arfordir dros amser, yn enwedig wrth i lefelau'r môr godi a stormydd ddigwydd.

Yn unol â pholisi’r Cynllun Rheoli Traethlin ar gyfer y tir blaen hwn, mae Ynys-las wedi'i dynodi'n ardal “Dim Ymyrraeth Weithredol” yn y tymor canolig i’r hirdymor. Mae hyn yn golygu na fydd CNC yn gwneud gwaith i gynnal na rheoli'r twyni tywod na'r nodweddion tywod mewn ffordd artiffisial at ddibenion rheoli perygl llifogydd, megis drwy atal y môr neu sefydlogi'r forlin.

Fodd bynnag, mae Ynys-las yn rhan o Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) Dyfi ac mae'n gynefin dynodedig pwysig. Felly bydd CNC yn parhau i reoli'r ardal er mwyn ei bioamrywiaeth a'i chadwraeth, gan sicrhau bod yr amgylchedd naturiol yn cael ei ddiogelu a'i wella.

At ei gilydd, mae'r dull hwn yn caniatáu i'r twyni tywod a'r system arfordirol ehangach weithredu ac addasu'n naturiol, yn hytrach na cheisio sefydlogi eu safle, gan gydnabod y byddant yn parhau i fod yn ddynamig ac yn newid dros amser.

A oes mwy o wybodaeth am y ffosydd draenio yn yr ardal a sut y gallent helpu i liniaru llifogydd?

Mae gan yr ardal hanes hir o gynnal gwaith adfer tir a draenio a reolir. Er mwyn rheoli dŵr wyneb, mae'n dibynnu ar rwydwaith sefydledig o ffosydd draenio sy'n casglu ac yn cludo dŵr i ffwrdd o dir isel. Mae'r ffosydd hyn yn chwarae rhan bwysig wrth leihau'r risg o ferddwr a rheoli dŵr ffo yn ystod cyfnodau o law trwm.

I'r dwyrain o'r rheilffordd, mae llawer o'r tir o fewn Ardal Ddraenio Fewnol. Mae Ardaloedd Draenio Mewnol yn gyfrifol am gynnal a chadw seilwaith draenio lleol, megis ffosydd a chwlfertau, ac fe'u hariennir drwy ardrethi draenio lleol ac ardollau amaethyddol. Mae eu gwaith yn helpu i sicrhau bod lefelau dŵr yn parhau i fod yn addas ar gyfer ffermio a bod y perygl o lifogydd yn cael ei gadw mor isel ag sy’n rhesymol bosibl.

Bydd y prosiect yn ystyried llifogydd a draenio fel system gyfan, gan weithio gyda'r Ardal Ddraenio Fewnol a rhanddeiliaid eraill i sicrhau bod defnyddiau tir presennol a datblygiadau yn y dyfodol yn dilyn cynlluniau rheoli cynaliadwy.

A ydych chi'n ystyried adeiladu amddiffynfeydd newydd?

Yn y cam cynnar hwn, nid oes unrhyw benderfyniadau wedi'u gwneud o ran newid y ffordd bresennol o reoli’r perygl o lifogydd ac erydu yn yr ardal.

Mae rhai o'r opsiynau rydyn ni'n eu harchwilio iddynt yn ymchwilio i ymarferoldeb adeiladu amddiffynfeydd newydd.  Bydd y prosiect yn edrych ar y costau a'r buddion economaidd yn ogystal â'r effeithiau ar yr amgylchedd a chymunedau lleol.  Pan fydd buddion cyfyngedig o ran effeithiau ar lifogydd, efallai na fydd cyfiawnhad dros barhau i fuddsoddi mewn amddiffynfeydd ac felly rydym yn edrych i ddod o hyd i'r datrysiad mwyaf cynaliadwy ar gyfer y dyfodol. Mewn llawer o leoedd, byddai adeiladu amddiffynfeydd newydd ar hyd yr un llinell â rhai presennol yn ailadrodd yr heriau yr ydym eisoes yn eu hwynebu, megis erydu parhaus, costau cynnal a chadw cynyddol, a phwysau cynyddol o lefelau môr uwch.

Dyna pam rydym hefyd yn edrych ar ystod ehangach o ddulliau i wneud yn siŵr bod unrhyw ddatrysiad hirdymor yn ddiogel ac yn wydn ac o werth da i'r gymuned.

A fyddwch chi'n edrych ar fesurau Rheoli Llifogydd yn Naturiol a mesurau yn y bryniau i atal dŵr ffo o'r bryniau rhag achosi llifogydd?

Yn anffodus, mae hyn y tu hwnt i gwmpas y prosiect presennol, sy'n canolbwyntio ar reoli’r perygl o lifogydd llanw.

A oes unrhyw fesurau ar gyfer yr afonydd sy'n llifo i aber afon Dyfi yr ydych chi'n ystyried eu cymryd?

Bydd amrywiaeth o fesurau posibl yn cael eu harchwilio iddynt a'u rhannu â'r gymuned fel rhan o'r rhestr hir o opsiynau. Yna bydd y syniadau hyn yn mynd trwy arfarniad manwl i ddeall a ydynt yn effeithiol, yn gynaliadwy, ac yn briodol ar gyfer yr ardal. Dim ond opsiynau sy'n cynnig y canlyniadau gorau mewn modd cynaliadwy fydd yn cael eu datblygu.

A fyddwch chi'n carthu'r afonydd i gynorthwyo gyda draenio dŵr?

Mae CNC yn hyrwyddo dulliau cynaliadwy o reoli afonydd drwy annog gweithgareddau sy’n cadw ac adfer prosesau naturiol lle bynnag y bo modd. Mae dyddodi gwaddodion yn un o'r prosesau naturiol hyn. O ganlyniad i gael gwared â gwaddodion, gellir cael gwared ar gynefinoedd, amharu ar brosesau afonydd, a chynyddu erydu mewn mannau eraill ar hyd y cwrs dŵr, a gall fod yn niweidiol i fywyd gwyllt. Ystyrir gwaith carthu banciau tywod lleol yn ogystal â dulliau eraill o reoli cyrsiau dŵr yn rheolaidd pan fydd CNC yn asesu sut i reoli’r perygl o lifogydd. Mae materion gweithredol a chynnal a chadw presennol yn annibynnol ar yr ymyriadau cyfalaf sy'n cael eu hystyried drwy'r prosiect.

Er y gall carthu helpu i leihau llifogydd mewn rhai systemau afonol, mae'r amodau yn ardal afon Dyfi yn wahanol iawn.

Mae'r rhan fwyaf o lifogydd yma'n dod o'r arfordir yn hytrach nag o afonydd. Mae'r ardal yn wastad iawn, ac mae symudiad dŵr yn cael ei reoli'n bennaf gan geg yr aber a mannau cul naturiol eraill, nid gan faint sianeli'r afonydd. Mae hyn yn golygu nad yw lledu neu ddyfnhau'r afonydd yn debygol o leihau'r perygl o lifogydd.

Mae yna buddion ymarferol hefyd. Mae'r afonydd yn llenwi â gwaddod yn naturiol eto, felly byddai angen ailadrodd gwaith carthu, gan ei wneud yn ddrud ac yn anodd ei gynnal. Gall hefyd niweidio cynefinoedd a bywyd gwyllt pwysig.

Felly, mae'n annhebygol y bydd carthu yn cael ei ddatblygu fel opsiwn hyfyw yn y cynllun rheoli llifogydd addasol.

Arall

Mae fferm wynt arfaethedig yn yr ardal leol – sut fydd hyn yn rhyngweithio â'ch cynigion?

Fel pob datblygiad sydd angen caniatâd cynllunio, mae CNC yn ymgynghorai statudol yn y broses gynllunio ac felly ni fyddai'n briodol gwneud sylwadau ar rinweddau penodol unrhyw gais cynllunio penodol y tu allan i'r broses statudol mewn perthynas â’r project hwn.

Mae polisïau a chanllawiau cynllunio yn glir na ddylai datblygiad gynyddu'r perygl o lifogydd mewn mannau eraill a rhaid i gyflwyniadau cynllunio ddangos hyn drwy asesiadau technegol yn unol â Pholisi Cynllunio Cymru a Nodyn Cyngor Technegol (TAN) 15. Oherwydd hyn, nid ydym yn rhagweld y byddai unrhyw brosiectau'n cael effaith ar yr ardal, ac felly'r ffactorau allweddol yn y prosiect hwn.

A fydd y prosiect hwn yn arwain at unrhyw gynefin newydd yn cael ei greu?

Byddwn yn ceisio sicrhau’r cyfleoedd mwyaf posibl i greu cynefinoedd pan fo modd fel math o fudd lluosog; fodd bynnag, bydd blaenoriaeth yn parhau i ganolbwyntio ar bobl ac eiddo wrth gydbwyso’r deilliant gorau i’r amgylchedd.

A ydych chi am weithio gyda Network Rail?

Rydym yn gweithio gyda phob rhanddeiliad sydd â buddiant ac a allai gael ei effeithio arno gan y prosiect hwn. Gan fod rhan o'r amddiffynfeydd rhag llifogydd lleol yn cael eu ffurfio gan Lein y Cambria, byddwn yn cydweithio'n agos â Network Rail drwy gydol y prosiect.

Cysylltiadau

Effeithiwyd ar fy nhŷ gan lifogydd – gyda phwy ddylwn i gysylltu?

Os yw eich cartref wedi cael ei effeithio arno gan lifogydd yn ardal aber afon Dyfi, mae yna ychydig o sefydliadau y dylech gysylltu â nhw yn dibynnu ar y sefyllfa:

Gwasanaethau brys – os oes unrhyw risg uniongyrchol i bobl neu eiddo, ffoniwch 999.

• Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) sy'n gyfrifol am brif afonydd sy'n gorlifo o amgylch afon Dyfi. Gallwch roi gwybod i’r corff am lifogydd afonydd, sianeli wedi'u blocio neu ddifrod i amddiffynfeydd drwy ffonio ei linell gymorth digwyddiadau 24awr: 0300 065 3000
• Eich cyngor lleol – gall Cyngor Sir Ceredigion helpu gyda phroblemau dŵr wyneb, llifogydd ffyrdd, ymholiadau ynghylch amddiffynfeydd arfordirol, a chyngor ymarferol ar lanhau a gwaredu gwastraff.
• Eich darparwr yswiriant – cysylltwch â'ch yswiriwr ar unwaith fel y gall eich tywys trwy'r broses hawlio a threfnu asesiadau.

Mae'n ddefnyddiol cofnodi'r hyn a ddigwyddodd, gan gynnwys lluniau, amseroedd a lefelau dŵr, gan y gall yr wybodaeth hon helpu gydag ymchwiliadau a chynllunio ar gyfer llifogydd yn y dyfodol yn aber afon Dyfi.

Rydw i’n pryderu ynghylch effeithiolrwydd amddiffynfeydd rhag llifogydd presennol – â phwy ddylwn i gysylltu ag ef?

Os oes gennych bryderon brys ynghylch cyflwr yr amddiffyniad, cysylltwch â'r canlynol:

• Amddiffynfeydd arfordirol: Cyngor Sir Ceredigion – Cysylltwch â Ni – Cyngor Sir Ceredigion
• Amddiffynfeydd afonydd: Cyfoeth Naturiol Cymru – Rhoi gwybod am ddigwyddiad

Os oes gennych unrhyw bryderon cyffredinol ynghylch eu heffeithiolrwydd, cysylltwch â thîm y prosiect yma: byca@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk